Üye Girişi
| Meyve Yetiştiriciliğinde Don Zararı |
|
| Pazar, 10 Ağustos 2008 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Don zararı suyun donma sıcaklığının altındaki sıcaklıklarda oluşur ve bütün bitkilerde zarar yapar. Her hangi bir ekolojide, erken ilkbahar döneminde meyvelerde çiçeklenmenin başlamasından sonra hava sıcaklığı sık sık 0 'C ya da 0 'C nin altına düşüyorsa, o ekolojide ekonomik anlamda meyvecilik yapılması söz konusu olamamaktadır. 1. GirişTüm canlılar gibi, bitkilerin yaşamını oluşturan büyüme ve gelişme ile ilgili olaylar genetik yapı ve çevre tarafından yönlendirilmektedir. Herhangi bir yörede, genetik yapıları farklı olan bitkilerden o yörenin çevre, yani ekolojik koşullarına uyum sağlayabilenler yaşama şansına kavuşabilmektedir. Bitkilerin temel fizyolojik yaşam olayları üzerine en etkili iklim faktörü sıcaklıktır. Bahçe bitkilerinin gelişebilme sıcaklıkları yaklaşık olarak 5-36 'C’dir (3). Bu sıcaklık değerleri dışında genellikle gelişme yavaşlamaktadır. Bahçe bitkileri kapsamına giren meyvecilikte düşük ve yüksek sıcaklıkların olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır. Özellikle düşük sıcaklıkların bitkilerdeki etkileri belirleyici olmaktadır. 2. Düşük Sıcaklığın Yararlı Etkileri Ilıman iklim kuşağında yetiştirilen çok yıllık bahçe bitkilerinin ilkbaharda normal gelişmelerine başlayabilmeleri için belirli bir derecenin altında belirli bir süre soğuklatılmaları gerekir. Meyve türleri için 7.2 'C’nin altında geçen süre olarak ifade edilen soğuklama istekleri türler ve çeşitler arasında farklılık göstermektedir (3). 3. Düşük Sıcaklığın Zararlı Etkileri Düşük sıcaklıkların bitkilere olumsuz etkileri iki şekilde olmaktadır. Bunlar Üşüme ve Don zararıdır. Bitkilerde üşüme suyun donma sıcaklığının üzerindeki sıcaklıklarda oluşur ve esas olarak tropik ve subtropik iklim bitkilerinde zarar yapar. Don zararı ise suyun donma sıcaklığının altındaki sıcaklıklarda oluşur ve bütün bitkilerde zarar yapar (1). Don zararı oluştuğu döneme göre üçe ayrılır. 3.1 Kış Soğukları Meyvecilik açısından önemli olaylardandır. Kış süresince dinlenme halinde bulunan meyve ağaçlarında sıcaklığın çok düşük sıcaklıklarda seyretmesi tür ve çeşide bağlı olarak farklı derecelerde öncelikle çiçek tomurcuklarından başlayarak hasara sebep olabilmektedir. Kış Soğuklarına dinlenme halindeyken bazı türlerin dayanıklılık durumları Tablo 1’de gösterilmiştir. Tablo 1’de görüldüğü gibi gövde ve ana dallar oldukça düşük sıcaklıklara dayanabilmektedir. Genç dallar ve çiçek tomurcukları daha yüksek sıcaklıklarda zarar görmektedir. Tablo 1. Bazı meyve türlerinin Gövde ve Ana dallarının dayanabilecekleri minimum sıcaklık dereceleri (1,3,4,5)
Örneğin kiraz çiçek tomurcukları Ocak ayında -15 C’ye 4 saat süreyle maruz kaldığında % 86.7 (2) hasar meydana gelmektedir. Kirazda gövde ve yaşlı dallar
yaklaşık -30 C’ye dayanabilirken çiçek
tomurcuklarında dinlenme halindeyken -15 C’de çok yüksek hasarlar
meydana gelebilmektedir.
Her hangi bir ekolojide, erken
ilkbahar döneminde meyvelerde çiçeklenmenin başlamasından sonra hava
sıcaklığı sık sık 0 'C yada altına düşüyorsa, o ekolojide ekonomik
anlamda meyvecilik yapılması söz konusu olmamaktadır. İlkbahar geç
donları iç bölgeler ile geçit yörelerinde zaman zaman zarar
oluşturmaktadır(3). Tomurcukların düşük sıcaklıklara en hassas
oldukları dönem tomurcuk patlaması dönemidir (1). Bazı meyve türlerinin
değişik ilkbahar gelişme dönemlerinde dayanabildikleri minimum sıcaklık
değerleri Tablo 2 de gösterilmiştir.
3.3 Sonbahar Erken Donları
Ülkemizin özellikle İç ve Doğu Anadolu bölgelerinin 1500 m’ye kadar
yüksekliğe sahip olan kesimlerinde, sonbahar erken donları meyve
bahçelerinde henüz tam olgunlaşmamış ürüne ve sürgünlere zarar
verebilmektedir (3). Kaynak: Eğirdir Bahçe Dergisi |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sonraki > |
|---|
