Don zararı suyun donma sıcaklığının  altındaki sıcaklıklarda oluşur ve bütün bitkilerde zarar yapar. Her hangi bir ekolojide, erken ilkbahar döneminde meyvelerde çiçeklenmenin başlamasından sonra hava sıcaklığı sık sık 0 'C ya da 0 'C nin  altına düşüyorsa, o ekolojide ekonomik anlamda meyvecilik yapılması söz konusu olamamaktadır.

Örneğin kiraz çiçek tomurcukları Ocak ayında -15 C’ye 4 saat süreyle maruz kaldığında  % 86.7 (2) hasar meydana gelmektedir. Kirazda gövde ve yaşlı dallar

yaklaşık -30 C’ye dayanabilirken çiçek tomurcuklarında dinlenme halindeyken -15 C’de çok yüksek hasarlar meydana gelebilmektedir.

3.2 İlkbahar Geç Donları

Her hangi bir ekolojide, erken ilkbahar döneminde meyvelerde çiçeklenmenin başlamasından sonra hava sıcaklığı sık sık 0 'C yada altına düşüyorsa, o ekolojide ekonomik anlamda meyvecilik yapılması söz konusu olmamaktadır. İlkbahar geç donları iç bölgeler ile geçit yörelerinde zaman zaman zarar oluşturmaktadır(3). Tomurcukların düşük sıcaklıklara en hassas oldukları dönem tomurcuk patlaması dönemidir (1). Bazı meyve türlerinin değişik ilkbahar gelişme dönemlerinde dayanabildikleri minimum sıcaklık değerleri Tablo 2 de gösterilmiştir.

Tablo 2. Elma ve Kiraz Çiçek Tomurcuklarının farklı gelişme dönemlerindeki düşük sıcaklık zararlanmaları (5,6)

  3.3 Sonbahar Erken Donları

 Ülkemizin özellikle İç ve Doğu Anadolu bölgelerinin 1500 m’ye kadar yüksekliğe sahip olan kesimlerinde, sonbahar erken donları meyve bahçelerinde henüz tam olgunlaşmamış ürüne ve sürgünlere zarar verebilmektedir (3).

4. Dona Karşı Alınabilecek Tedbirler

Meyve bahçelerinde don zararının önlenmesinde veya zarar şiddetinin azaltılmasında farklı teknikler kullanılmaktadır. Bahçelerde bu iş için yapılmış özel sobaların kullanılması, rüzgar makineleri ile bahçe havasının karıştırılması, ağaçların üzerine su püskürtülmesi, bahçenin değişik yerlerinde sap-saman vs. yakılması gibi teknikler don zarar şiddetinin azaltılmasında kullanılan tekniklerdendir. Bu tekniklerden bazılarının yüksek maliyete sahip olması bazılarının da uygulama güçlüğü yaratması nedeniyle çiftçilerimiz tarafından yoğun olarak kullanılmamaktadır. Don olayından önce meteorolojik bilgilerin erken uyarı sistemiyle çiftçiye aktarılması da çok önemli bir faktördür. Her şeyden önemlisi bahçe tesisinde bölge ekolojisine uygun tür ve çeşit tespiti yapılmalıdır. Ayrıca meyve ağaçları sürekli sağlıklı bulundurulmalı, gerekli kültürel işlemler aksatılmadan yapılmalıdır. Sağlıklı bitkilerin bu tür ekolojik olaylara daha mukavim oldukları bir gerçektir.

Kaynak: Eğirdir Bahçe Dergisi